تبلیغات
مــاه ولــاء

مــاه ولــاء
قالب وبلاگ
برداشت هایی از آیه «ابلاغ»
برداشت هایی از آیه [یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ]

نص آیات
[مائده64] ص118 ـ وَ قالَتِ الْیَهُودُ یَدُ اللّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَیْدیهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ یَداهُ مَبْسُوطَتانِ یُنْفِقُ كَیْفَ یَشاءُ وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ كُلَّما أَوْقَدُوا نارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی اْلأَرْضِ فَسادًا وَ اللّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ

و یهود گفتند: «دست خدا بسته است‌.» دستهای خودشان بسته باد. و به[سزای] آنچه گفتند، از رحمت خدا دور شوند. بلكه هر دو دست او گشاده است‌، هر گونه بخواهد می‌بخشد. و قطعاً آنچه از جانب پروردگارت به سوی تو فرود آمده‌، بر طغیان و كفر بسیاری از ایشان خواهد افزود، و[بخاطر عدم پذیرش «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ [مائده65] ص119 ـ وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتابِ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَكَفَّرْنا عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ وَ لأَدْخَلْناهُمْ جَنّاتِ النَّعیمِ و اگر اهل كتاب[به «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ»] ایمان آورده و در قبال آن تقوا پیشه كرده بودند، قطعاً گناهانشان را می‌زدودیم و آنان را به بوستانهای پر نعمت درمی‌آوردیم‌.

[مائده66] ص119 ـ وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ اْلإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثیرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما یَعْمَلُونَ [علاوه بر آن] و اگر آنان به تورات و انجیل و [نیز به] آنچه از جانب پروردگارشان به سویشان نازل شده است‌، عمل می‌كردند، قطعاً [در دنیا هم] از بالای سرشان [بركات آسمانی‌] و از زیر پاهایشان [بركات زمینی‌] برخوردار می‌شدند. از میان آنان گروهی میانه‌رو هستند، و بسیاری از ایشان بد رفتار می‌كنند.

[مائده67] ص119 ـ یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ إِنَّ اللّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْكافِرینَ [در همین راستا نیز] ای پیامبر، [شما هم]آنموضوع خاص كه قبلاً از جانب پروردگارت به سوی تو نازل شده‌را، ابلاغ كن‌؛ و اگر نكنی[اصلاً]رسالت او را انجام نداده‌ای‌. و خدا تو را از [گزند] مردم نگاه می‌دارد. آری‌، خدا گروه كافران را هدایت نمی‌كند.

[مائده68] ص119 ـ قُلْ یا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى شَیْ‌ءٍ حَتّى تُقیمُوا التَّوْراةَ وَ اْلإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرینَ بگو: «ای اهل كتاب‌، تا [هنگامی كه‌] به تورات و انجیل و آنچه از پروردگارتان به سوی شما نازل شده است عمل نكرده‌اید بر هیچ [آیین بر حقی‌] نیستید.» و قطعاً آنچه از جانب پروردگارت به سوی تو نازل شده‌، بر طغیان و كفر بسیاری از آنان خواهد افزود. پس بر گروه كافران اندوه مخور.

کلیات :
سیاق [قبل و بعدِ] آیه [مائده67] دربارة یهود و نصاری است [مائده64 تا68]. درحالیكه این‌ آیه دربارة «النّاس» می‌باشد [وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ].

آیة «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ....» حاكی از چه شرایط اجتماعی، دینی و .... می‌تواند باشد؟

نگاه ما در توضیح آیه[مائده67]، جنس‌شناسانه است [یعنی بدون رجوع به احادیث و تواریخ، اصلاً جنس این آیه حاكی از چه محتوایی می‌تواند باشد؟!].

بدلیل اهمیت آیه[مائده67]، اگر مفاهیم آن از انتها به سمت ابتدا مطالعه شود بهتر است:

الف) زمان نزول این آیه
«فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ» مربوط به اواخر زندگی رسول‌الله ص است: زیرا این جمله زمانی می‌تواند گفته شود كه رسالت در انتهای خویش باشد [حتی بعد از مطرح كردن حجّ در حجّةُ الوداع] نه در اوایل یا اواسط رسالت.آنچه مسلم است و از لحن آیه نیز برمی‌آید [بخصوص از «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ»] این است كه این آیه در یك ماجرای مهم نازل شده و مربوط به ماجرایی بسیار مهم [نه سطحی] آن هم در اواخر عمر شریف رسول‌الله ص است.

ب) وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ
رسول‌الله ص در سال دهم هجری، در اوج شكوه و محبوبیّت و حكومت اسلامی بودند و هر مقوله‌ای را كه خداوند نازل می‌كرد، رسول‌الله ص آن را به راحتی برای مردم ابلاغ می‌كردند. پس چرا خداوند می‌فرماید: «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ»؟! تا آن زمان مقولات زیادی نازل شده بود اما برای هیچ‌یك خداوند نفرموده بود: «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ».«ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» مگر چه موضوع مهمّی است كه بخاطر تبلیغ آن [بَلِّغْ]، بقدری مسئله ایجاد خواهد شد كه خداوند برای اطمینان‌دادن می‌فرماید: «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ»؟

هر موضوعی را كه خداوند نازل می‌فرمود، مردم استقبال می‌كردند ولی «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» چیزی است كه در قبال آن درگیری بین مسلمین واقع می‌شود.
این جمله حاكی از «گروهی از مردم» نیست بلكه حاكی از «النّاس» می‌باشد. یعنی: عمدة مردم [مسلمانان] از آن سرپیچی خواهند كرد! اما با اینحال خداوند می‌فرماید: «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ».

ج) وَ ان لَم تَفعَل فَما بَلّغتَ رسالته
ضمیر «هُ» در «رِسالَتَهُ» به الله برمی‌گردد.موضوع مدنظر خداوند یعنی «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» بقدری مهم است كه اگر ابلاغ نشود، تمام زحمات رسول‌الله (ص) در طی بیست و سه سال رسالت، هدر خواهد رفت.

د) ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ
ماجرای عجیب «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» در (مائده64 تا 68)

در [مائده64]، رفتار آتیِ یهود [لَیَزیدَنَّ] در قبال «آنچه بر رسول‌الله ص نازل شده»، مطرح شده است اما بلافاصله حكم مربوط به زمان‌های گذشتة خداوندی دربارة عقوبت این طغیان و كفر مطرح می‌شود [وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ]. اگر این طغیان و كفر در آینده است پس چرا خداوند حكم آن را در گذشته صادر نموده است؟!

در [مائده65] نیز ایمانِ [احتمالیِ] اهل‌كتاب در گذشته دربارة «آنچه بر رسول‌الله ص نازل شده» مطرح شده است. درحالیكه خداوند تازه در اواخر عمر شریف رسول‌الله ص، می‌فرماید: «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ». در این زمان [در غدیر خم] نیز ایشان در بین مسلمانان و حجّ‌گذاران مطرح كردند نه در بین اهل‌كتاب. پس چرا در [مائده65] صحبت از ایمان اهل كتاب به «آنچه بر رسول‌الله ص نازل شده» می‌باشد؟!     
3ـ در [مائده66] خداوند «ما أُنْزِلَ مِنْ رَبِّ» را به «إِلَیْهِمْ [اهل كتاب]» نسبت می‌دهد؛ گویا این مطلب از سالها پیش و همراه با تورات و انجیل نازل شده بود!

در [مائده67] خداوند «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» را به رسول‌الله ص نسبت می‌دهد. بدین صورت كه گویا ایشان در اواخر عمر شریفشان باید برای اولین بار [در اسلام] این مطلب را به مردم [النّاس] ابلاغ نمایند. در حالیكه سیاق [مائده64 تا68] دربارة اهل‌كتاب است، عجیب است كه [مائده67] دربارة مسلمانان بوده و ربطی به اهل كتاب ندارد.

5 ـ [مائده68] نیز تقریباً جمع بین [مائده64] و [مائده66] است. بدین صورت كه:

الف‌ـ «یا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى شَیْ‌ءٍ حَتّى تُقیمُوا التَّوْراةَ وَ اْلإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ» مشابهِ [مائده66] است.

ب ـ جملة «وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا» در [مائده68] نیز تكرار شده است.

ـ در این آیه؛‌ هم «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ [اهل ‌كتاب] مِنْ رَبِّكُمْ» و هم «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ [رسول‌الله ص] مِنْ رَبِّكَ» آمده؛ مانند [بقره4] و [بقره136] و [آل‌عمران84] و [مائده59].

«ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» چیزی است که :
ـ قبل از نزول این آیه، نازل شده اما حداقل به صورت وسیع ابلاغ نشده است.

ـ اگر ابلاغ نشود، تمام زحمات رسول‌الله ص در طی بیست و سه سال رسالت، هدر خواهد رفت.

ـ بقدری مهمّ است كه بخاطر تبلیغ آن [بَلِّغْ]، مسئله ایجاد خواهد شد. لذا خداوند برای اطمینان‌دادن می‌فرماید: «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ».

ـ این چه موضوعی می‌تواند باشد كه تمام زحماتی رسالیِ رسول‌الله‌ص در طی بیست و سه سال و نیز تمام مقولاتی دینی به آن وابسته است؟

ـ پس این موضوع، اصل دین است و تمام مقولات دینی دیگر، فرع بر آن هستند.

معنای این آیه با توجه به (مائده64 تا 68) چقدر جالب و عجیب می شود! بدین صورت که :
ـ موضوع محوری در [مائده64 تا68]، «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» است [و كُتب آسمانی در كنار آن مطرح شده‌اند]. 

ـ «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» با كتاب آسمانی تفاوت دارد. [مائده66 و68]

ـ اهمیّت «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ»: یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ[مائده67]

ـ «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» هم برای یهود و نصاری [مائده64تا66 و68] و هم برای مسلمانان [مائده67] مطرح است.

ـ در [مائده64 تا66] فقط به «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» پرداخته شده، اما در [مائده67و68] به اقامة كتب آسمانی و سپس «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ».

ـ اكثر مردم نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» طغیان و كفر دارند: وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا[مائده64 و68]

ـ «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» بقدری مهم است كه خداوند بخاطر عدم پذیرش آن توسط یهود، تا زمان ظهور بین آنها دشمنی و كینه افكنده است.

ـ خداوند چیزی به نام «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» را بر یهود نازل كرد. یهود در قبال آن دو رفتار انجام دادند: 1) طغیان   2) كفر . خداوند نیز بر آنان دو صفت جاری نمود:

1) دشمنی   2) كینه [بَغضاء] . بدین خاطر آنها پیوسته دو كار انجام می‌دهند: 1) افروختن آتش جنگ‌ها    2) سعی در فساد در زمین.

اگر مثبت برای یهود و نصاری(که قابل تسرّی به مسلمان نیز هست) در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» که البته به آن عمل نکردند.

الف) اگر یهود و نصاری در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ»، دو رفتار داشته می‌داشتند:

1) ایمان [مائده65]: یعنی رفتارهایی كه باعث پیوند و همراهی با «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» و نیز ایمن شدن در قبال آن شود.   

2) تقوا [مائده65]: یعنی رفتارهایی خدایی كه باعث امنیّت برای «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» شود.

 در این‌صورت خداوند [در آخرت] دو نعمت بزرگ برای آنها قرار می‌داد:

1) سرپوش [ نه اِمحاء] بر گناهان آنان: زیرا آنها بخصوص در زمان موسی ع بسیار گناه كردند [مائده65].   

2) وارد كردن آنان به «بهشت‌های نعیم»: بهشتی كه برای مؤمنین از اهل‌كتاب قرار داده شده، بهشت بعد از قیامت است [مائده65].


ب) اما اگر یهود و نصاری هم «كتاب آسمانی»‌شان و هم علاوه بر آن، «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» را «اِقامه» می‌كردند [مائده66]:

[در دنیا نیز] لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ [مائده66].

اما در عمل [و در مجموع]:

اكثر مردم به «الَّذی أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» ایمان نمی‌آورند: وَ الَّذی أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لا یُؤْمِنُونَ [رعد1].

اكثر مردم نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» طغیان و كفر دارند: وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا[مائده64 و68]

[در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ»] وَ یَسْعَوْنَ فِی اْلأَرْضِ فَسادًا وَ اللّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ [مائده64].

[در قبال اقامة كتاب آسمانی و نیز «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ»] مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثیرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما یَعْمَلُونَ [مائده66].

لذا سزای اهل‌كتاب [بخاطر طغیان و كفر نسبت به آن]:

الف‌ ـ سزای اهل‌كتاب [بخاطر طغیان و كفر نسبت به آن]:

وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ كُلَّما أَوْقَدُوا نارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی اْلأَرْضِ فَسادًا وَ اللّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ [مائده64].

[در مجموع با توجه به عداوت و كینه‌ای كه تا قیامت بین كافرین از اهل‌‌كتاب قرار داده شده است] فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرینَ [مائده68].

اهل‌كتاب [و مسلمانان] اگر كتاب آسمانی‌شان و علاوه بر آن، «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» را اقامه نكنند، اصلاً رها بوده و بر چیزی قرار ندارند: قُلْ یا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى شَیْ‌ءٍ حَتّى تُقیمُوا التَّوْراةَ وَ اْلإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ [مائده68].

ب‌ ـ سزای یهود [بخاطر طغیان و كفر نسبت به آن]: وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ كُلَّما أَوْقَدُوا نارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی اْلأَرْضِ فَسادًا وَ اللّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ [مائده64].

ج ـ رفتار سوء مسیحیان در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» و نیز تبعات آن، در [مائده72 تا81] مطرح شده است.

د ـ سزای مسلمانانی كه به «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» كافر شوند: إِنَّ اللّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْكافِرینَ [مائده67].

«ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» در قرآن :

آیات حاكی از تفاوت «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ» با كُتب آسمانی [14 آیه]:

ـ [بقره4] ، [بقره41] ، [بقره136] ، [آل‌عمران84] ، [مائده64و66و67و68] ، [اعراف3] ، [رعد1] ، [رعد19] ، [نحل44] ، [محمّد2] ، [محمّد9]

دسته‌بندی آیات مربوطه از جنبة تصریح:

1ـ آیة محوری: [مائده67]
2ـ آیات صریح: [بقره41] ، [مائده64 تا68] ، [اعراف3] ، [رعد1] ، [رعد19] ، [نحل44] ، [محمّد2] و [محمّد9]
3ـ آیات نیمه صریح: [بقره4] ، [بقره136] ، [آل‌عمران84]

نگاه تنزیهی به «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» :

الف) «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» همیشه قرآن یا دیگر كُتب آسمانی نیست. قبلاً در این زمینه صحبت شد.

ب) «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» شخص نیست. زیرا:

 ـ خداوند نفرمود: «مَنْ أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ»

ـ وقتی كه خداوند می‌فرماید: یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ[مائده67]، منظور این نیست كه شخصی از جانب خداوند نازل شده است و باید به مردم معرفی شود.

ـ سؤال: اگر «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ» یك شخص نیست، چرا خداوند در ادامة آیه می‌فرماید: غیر از او، دیگران را به عنوان ولیّ نگرفته و از آنها تبعیّت نكنید؟ اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِیاءَ[اعراف3] ؟

خصوصیات «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» :
1) به نظر می‌رسد كه «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» از كُتب آسمانی مهم‌تر است. زیرا:

 ـ موضوع محوری در [مائده64 تا68]، «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» است [و كُتب آسمانی در كنار آن مطرح شده‌اند]. 

ـ اگر ابلاغ نشود انگار رسالت قرآن نیز انجام نشده است: یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ[مائده67]

ـ در قبال آن عهد و میثاق مطرح است، در حالیكه در قبال قرآن عهد و میثاق گرفته نشده است: [رعد20].

ـ «الذِّكْرَ» برای تبیین‌كردن «ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ» بكار می‌رود: [نحل44].

ـ مقدمة آن، «الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ» است: وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ[محمّد2]. در حالیكه ایمان به قرآن باید مقدمة «الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ» باشد نه مؤخّرة آن.

ـ «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» بقدری مهم است كه خداوند بخاطر عدم پذیرش آن توسط یهود، تا زمان ظهور بین آنها دشمنی و كینه افكنده است.

ـ دیگر مقولاتی كه اهمیت این مطلب را می‌رساند: وظایف در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ»

2) خداوند آن را بر «إبراهیم و إسماعیلَ وَ إسحاق و یعقوب و الأَسباط[آل‌عمران84] و [بقره136]» و موسی ع و عیسی ع و بر رسول‌الله ص نازل كرده است.

3) «الَّذی أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» حقّ است: [بقره42] ، [رعد1] ، [رعد19] ، [محمّد2]

وظایف در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» :
در قبال آن عهد و میثاق مطرح است، در حالیكه در قبال قرآن عهد و میثاق گرفته نشده است: [رعد20].

چیزی است كه خداوند به «وصل شدن به آن»امر كرده است [رعد21].

وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِما مَعَكُمْ [بقره41]

وَ لا تَكُونُوا أَوَّلَ كافِرٍ بِهِ [بقره41]

اكثر مردم به «الَّذی أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» ایمان نمی‌آورند: وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لا یُؤْمِنُونَ[رعد1] 

اكثر مردم نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» طغیان و كفر دارند: وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا[مائده64 و68]

اگر كسی به آن ایمان نیاورده و كفر ورزد، شدیداً عقوبت می‌شود [در حالیكه قرآن چنین نیست]: [مائده64]

مقدمة آن «الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ» است [محمّد2]

كسی‌كه به «ما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ» ایمان بیاورد:

1) مؤمنین به «ما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ»، متّبعان حقّ هستند [محمّد3].

2) كَفَّرَ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ [محمّد2].

3) وَ أَصْلَحَ بالَهُمْ [محمّد2].

4) وَ یُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَها لَهُمْ [محمّد6].


10ـ كسی‌كه به «ما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ» ایمان نیاورد:

1) كافران به «ما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ»، متّبعان باطل هستند [محمّد3].
2) وَ الَّذینَ كَفَرُوا فَتَعْسًا لَهُمْ [محمّد8].
3) وَ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ [محمّد8].
4) خداوند اَعمال كراهت‌دارندگان نسبت به «ما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ» را حبط می‌كند: فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ [محمّد9].


11ـ وَ لا تَشْتَرُوا بِآیاتی ثَمَنًا قَلیلاً [بقره41]
12ـ وَ إِیّایَ فَاتَّقُونِ[بقره41]
13ـ وَ لا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ[بقره42]
14ـ كسی كه قبول داشته باشد «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» حقّ است، بصیر می‌باشد [رعد19]
15ـ كسی كه قبول نداشته باشد «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» حقّ است، اَعمی می‌باشد [رعد19]

16ـ خداوند بر تبعیّت از این مطلب بسیار تأكید نموده است: اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِیاءَ [اعراف3]
17ـ استعانت به صبر [بقره45]
18ـ استعانت به صلاة [بقره45]
19ـ وَ أَقیمُوا الصَّلاةَ [بقره43]
20ـ وَ آتُوا الزَّكاةَ[بقره43]
21ـ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرّاكِعینَ[بقره43]
22ـ تقیّد به بِرّ: أَ تَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ[بقره44]
23ـ «اگر»های مثبت برای یهود و نصاری [كه قابل تسرّی به مسلمانان نیز هست] در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ»: قبلاً در این زمینه صحبت شد.

پس «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» چه می تواند باشد؟

[با توجه به خصوصیّات فوق] باید گفت كه: «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ» یك مفهوم است [نه قرآن یا یك شخص یا جبرئیل].

مصادیق «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ»:

1ـ منظور از «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ» مفهوم «خلافت الهی» است: ایمان به ماجرای خلافت ربّ (از جمله بر آدم ع) [بقره41]

2ـ منظور از «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ» مفهوم «ولایت» است: اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِیاءَ [اعراف3]

3ـ منظور از «ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهیمَ وَ إِسْماعیلَ وَ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ اْلأَسْباط[بقره136]ِ»، «امامت[بقره124]» است كه [بقره124 تا 135] حاكی از امامت ابراهیم ع [و ذریّة غیر ظالم ایشان از جمله إِسْماعیلَ وَ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ اْلأَسْباط] و برخی ثمرات آن مانند رفعت قوائد بیت و دعاهای مربوطه و نیز «مِلَّةَ إِبْراهیمَ حَنیفًا[بقره135]» می‌باشد.

ـ لذا وقتی كه این امامت و ولایت و خلافت الهی بر رسول‌الله ص نازل می‌شود و ایشان نیز آن را بر حضرت علی ع جاری می‌كنند خداوند می‌فرماید: «الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دینَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْكُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَكُمُ اْلإِسْلامَدینًا [مائده3].

ـ «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ» یك مفهوم است، آن هم مفهوم «امامت» و «ولایت» و «خلافت الهی». اما در یك شخص متجلّی می‌شود، لذا خداوند می‌فرماید: غیر از او، دیگران را به عنوان ولیّ نگرفته و از آنها تبعیّت نكنید؟ اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِیاءَ[اعراف3].

در این‌صورت رفتار در قبال آن یعنی: رفتار در قبال واجدِ «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ». پس:

ـ «اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِیاءَ[اعراف3]»، یعنی تبعیّت از واجدِ «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ». 

ـ ایمان و تقوا در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ [مائده65]»، یعنی ایمان و تقوا در قبال واجد آن.

ـ عدم طغیان و كفر در قبال «ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ[مائده64 و68]»، یعنی عدم طغیان و كفر در قبال واجد آن.


درجات «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» { از اَفضل به اَسفل}
1) بر رسول‌الله ص: [بقره4] ، [بقره136] ، [آل‌عمران84] ، [مائده64] ، [مائده67] ، [مائده68] ، [اعراف3] ، [رعد1] ، [رعد19] ، [محمّد2] ، [محمّد9].

2) بر موسی
(ع): [بقره4] ، [بقره41] ، [مائده64] ، [مائده66] ، [مائده68]

3) بر عیسی (ع): [بقره4] ، [مائده66] ، [مائده68]

4) بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط: [بقره136] ، [آل‌عمران84] ، [بقره4]

5) بر آدم ع [و امثال ایشان]: [بقره41] ، [بقره4]

6) مردانی كه در گذشته رسول بوده‌اند: [نحل43 و44] ، [بقره4]

7) [از طریق موسی و عیسی ع] بر اهل‌كتاب: [مائده66] ، [مائده68]

8) [از طریق رسولان ع (نحل43)] بر تمام مردم: بِالْبَیِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ أَنْزَلْنا إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ [نحل44]

واجدان «ما أُنْزِلَ مِنْ رَبِّ» به ترتیب زمان :

1) آدم ع: [بقره41] ، [بقره4]
2) إبراهیم و إسماعیلَ وَ إسحاق و یعقوب و الأَسباط: [بقره136] ، [آل‌عمران84] ، [بقره4]

3) موسی ع: [بقره4] ، [بقره41] ، [مائده64] ، [مائده66] ، [مائده68]

4) عیسی ع: [بقره4] ، [مائده66] ، [مائده68]

5) [از طریق موسی و عیسی ع] بر اهل‌كتاب: [مائده66] ، [مائده68]

6) مردانی كه در گذشته رسول بوده‌اند: [نحل43 و44] ، [بقره4]

7) [از طریق رسولان ع (نحل43)] بر تمام مردم: بِالْبَیِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ أَنْزَلْنا إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ [نحل44]

8) رسول‌الله ص: [بقره4] ، [بقره136] ، [آل‌عمران84] ، [مائده67] ، [اعراف2و3] ، [رعد1] ، [رعد19 تا21] ، [نحل44] ، [محمّد2] ، [محمّد9].


ه) ان اللَّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْكافِرینَ :
با توجه به اینكه این آیه در اواخر عمر شریف رسول‌الله ص و در بین حاجیان، آن هم بعد از سفر حجّ [و بخصوص بعد از تزكیه در عرفات] نازل شده است، پس كافران چه كسانی می‌توانند باشند؟! این كافران؛ چه بسا نسبت به قرآن و احكام بسیار مؤمن باشند اما فقط نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» كافر هستند. این افراد كه به اسلام، به ایمان، به تقوی و .... هدایت شده‌اند. پس دیگر چه چیز باقی می‌ماند كه به آن هدایت نمی‌شوند؟

موقعیت‌ها و نعماتی وجود دارد كه فقط دو گروه به آن هدایت می‌شوند:

ـ مؤمنین و متقین نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ»، بر گناهانشان سرپوش گذارده شده و به «جنّات ‌النّعیم» هدایت می‌شوند: لَكَفَّرْنا عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ وَ لأَدْخَلْناهُمْ جَنّاتِ النَّعیمِ [مائده65] ـ كسانی كه كتاب آسمانی و نیز «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» را اقامه‌ می‌كنند، به «لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ» هدایت می‌شوند: [مائده66]

ـ كافرین به «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» از هدایت به صراط‌المستقیم بهره نمی‌برند: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ ، صِراطَ الَّذینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لاَ الضّالِّینَ[حمد6]

و) بَلّغ :
مفهوم «بَلِّغْ» در این آیه، چیزی فراتر از صرفِ گفتن یا اعلام كردن باید باشد .وزنِ «وَ اللّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ» ایجاب می‌كند كه «بَلِّغْ» به معنای «تفهیم به بسیاری از مردم» باشد.وزنِ «وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ» ایجاب می‌كند كه «بَلِّغْ» به معنای بهترین و جامع‌ترین نوعِ «تفهیم به بسیاری از مردم» باشد [زیرا «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» در جایگاه اصل دین است و دیگر مقولات دین، در جایگاه فرع].وزنِ «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» ایجاب می‌كند كه «بَلِّغْ» به معنای «تفهیم تمام درجات مطلب، از مفهوم تا مراحل اجرایی شدن آن» باشد [زیرا مقوله‌ای بسیار عظیم است].

ز) نتیجه :
این آیه [بر خلاف گفتة برخی مفسرین سنّی] دربارة یك موضوع فرعی در یك ماجرای پَرت و در یك زمان پَرت نمی‌تواند باشد. در طی بیست و سه سال رسالت شریف رسول‌الله ص، هم توحید و نبوّت و معاد ابلاغ و تبیین شده بود و هم نماز و روزه و .... و حجّ، پس دیگر چه موضوعی باقی مانده بود كه نسبت به تمام مقولات قبلی، اصل بود.مصداق «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» در این آیه، هر چه هست اصل دین می‌باشد و بقیة دینیّات فرع بر آن هستند.اگر مصداق «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ»، ولایت علی ع باشد [كه چند بار در حجّةُ الوداع تا غدیر خم مطرح شد ، كتاب الغدیر]؛ پس دین یك اصل دارد و آن ولایت است.خداوند مخالفین این ماجرا [كه تعدادشان زیاد و تهدیدشان جدّی بوده است] را «كافر» خوانده است [مائده3 و67].

رسول‌الله ص چه زمانی و چگونه ابلاغ به این مهمی را انجام دادند؟ چرا كتب سیره از ذكر نحوة این ابلاغ وتبعات و آیندة آن تهی هستند؟!

ح) متاسفانه برخی از مترجمین و مفسرین این جمله را چنین معنا کرده اند :اگر «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» را ابلاغ نكنی، پس آن را ابلاغ نكرده‌ای.وَ اللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ [المائدة: 67]. أخرج التّرمذی و الحاكم، عن عائشة، قالت: كان النبیّ صلّى اللّه علیه و سلّم یحرس، حتى نزلت، فأخرج رأسه من القبة، فقال: «أیّها النّاس، انصرفوا فقد عصمنی اللّه»[الإتقان فی علوم القرآن:‌1 ص 97]

و رُوِىَ الواحدی عن عكرمة عن ابن عباس قال: «كان رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلم و یحرس، و كان یرسل معه أبو طالب رجالا من بنی هاشم یحرسونه‌ حتى نزلت علیه هذه الآیة یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ الى قوله: وَ اللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ قال: فأراد عمه أن یرسل معه من یحرسه، فقال: یا عمّ، إن اللّه قد عصمنی من الجن، و الأنس[أسباب النزول القرآنی(غازی عنایة)، ص194]

و أخرج ابن حبان فى صحیحه عن أبی هریرة قال: «كنا إذا أصبحنا، و رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلم فى سفر تركنا له أعظم شجرة، و أظلّها فینزل تحتها، فنزل ذات یوم تحت شجرة، و علّق سیفه فیها، فجاء رجل فأخذه، و قال: یا محمد، ما یمنعك منی، فقال رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلم: اللّه یمنعنی منك، ضع السیف، فوضعه، فنزلت: وَ اللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ الآیة: 68. قوله تعالى: قُلْ یا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى‌ شَیْ‌ءٍ حَتَّى تُقِیمُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لَیَزِیدَنَّ كَثِیراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیاناً وَ كُفْراً فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِینَ.

و قوله تعالى فی المائدة: وَ اللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (المائدة: 67)، نزلت فیبعض غزوات رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلّم [و ذلك «أن النبی صلّى اللّه علیه و سلّم كان یحرس كلّ لیلة، قال عبد اللّه بن عامر بن ربیعة: قال رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلّم‌]: من یحرسنا اللیلة؟ فأتاه حذیفة و سعد فی آخرین معهم الحجف و السیوف، و كان رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلّم فی خیمة من أدم، فباتوا على باب الخیمة، فلما أن كان بعد هزیع من اللیل أنزل اللّه علیه الآیة، فأخرج رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلّم رأسه من الخیمة فقال: یأیّها الناس، انصرفوا فقد عصمنی اللّه [البرهان فی علوم القرآن:‌1 ص285].

[مائده68] ص119 ـ قُلْ یا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى شَیْ‌ءٍ حَتّى تُقیمُوا التَّوْراةَ وَ اْلإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرینَ بگو: «ای اهل كتاب‌، تا [هنگامی كه‌] تورات و انجیل و «آنچه از پروردگارتان به سوی شما نازل شده است» را اقامه نكنید، اصلاً رها بوده و بر چیزی قرار ندارید [زیر پایتان خالی است].» و [همانطور كه قبلاً نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» طغیان و كفر داشتند، این دفعه نیز] قطعاً آنچه از جانب پروردگارت به سوی تو نازل شده‌، بر طغیان و كفر بسیاری از آنان خواهد افزود. پس بر گروه كافران اندوه مخور.

در این آیه، دو بار مفهوم «ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ» مطرح شده است.اهل‌كتاب اگر كتاب آسمانی‌شان و علاوه بر آن، «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» را اقامه نكنند، اصلاً رها بوده و بر چیزی قرار ندارند [زیر پایشان خالی است].مفهوم «لَسْتُمْ عَلى شَیْ‌ءٍ» در مقطع نابودی آسمان و زمین بسیار ظاهر خواهد بود.جملة «وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا» در [مائده64] نیز آمده بود.

اكثر مردم نسبت به «ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ» طغیان و كفر دارند: وَ لَیَزیدَنَّ كَثیرًا مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْیانًا وَ كُفْرًا [مائده64 و68]

چرا خداوند در قبال كافرین از اهل‌‌كتاب می‌فرماید: فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرینَ [مائده68] ؟

وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ كُلَّما أَوْقَدُوا نارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی اْلأَرْضِ فَسادًا وَ اللّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ [مائده64].
درباره وبلاگ


آبی تر از آسمان بود و پاک تر از باران .دستش را به آسمان می برد و ستاره ها را در سفره خالی ما می نشاند . بهار را به تساوی تقسیم می کرد و سهم خود را به آنکه محتاج تر بود می بخشید.کبوتر از دست او دانه می چید و ماه از روی او روشنی می گرفت . نخل تنهایی اش را می شناخت . چاه زمزمه اش را می شنید و غدیر آن آبگیر زخمی حیران بردباری اش بود .غم و غریبی و غربت ، اشک و آه او را همدم می شدند و از کوفه تا کربلا عشق بود که می کاشتند . نماز به تلاوت او می بالید و او به تلاوت نماز . اخمهایش را باز می کرد و آدم شعر بهشت را می سرود . او ساده بود به رنگ صبح و مرد بود به رنگ خدا. آری او علی ، ماه ولاء بود .

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
آخرین بروز رسانی :