تبلیغات
مــاه ولــاء

مــاه ولــاء
قالب وبلاگ
عید غدیر
از اموری که در جاودان ماندن و انتشار داستان غدیر اثر داشته و آن را ثابت و محرز ساخته آن است که از نخستین سال پیدایش واقعه ی غدیر، این روز را عید می گرفتند و جشن ها برپا کرده در آن روز به خوشی و شادمانی به یکدیگر تبریک می  گفتند؛ به دیدنِ هم، به ویژه به دیدن سادات و علما می رفتند؛ نیز به دعا و زیارت و کارهای نیک و دلجویی مستمندان و دستگیری ناتوانان و اطعام بینوایان می پرداختند؛ وبر خویشتن و خانواده شان وسعت بیشتری داده جامه های نو می پوشیدند.

پس هرگاه توده های متدیّن، در روزی مخصوص، با شوقی فراوان، بدین کارها اشتغال ورزند، طبعاً اشخاص دیگر در صدد پرسش برمی آیند که علّت و سبب چیست و این روز را چه خصوصیّت و امتیازی است؟ بدیهی است گفتگوها ومذاکراتی که در این گونه اوقات در انجمن ها و اجتماعات پیش می آید و سخنرانی های که می شود و خطبه ها و اشعار و قصایدی که در مساجد و مجالس مذهبی خوانده می گردد، انسان را به علّت پیدایش این عید و چگونگی مراسم آن رهنمایی می کند.

صفحات تاریخ اسلام را که بنگریم، شواهد بسیاری از احادیث نبوی و روایات رهبران دینی و آثار سخنوران برجسته و دانشمندان بزرگ
و شعرای معروف می بینیم که هر کدام خود دلیل زنده ای است که روز«غدیر» ا ز اعیاد بزرگ اسلامی است.پس با گذشت زمان و سپری شدن قرن ها و دوره ها، هر سال این عید سعید، داستان خود را تازه تر جلوه گر می سازد و توجّه جهانیان را به واقعه ی مهمّی که درخود گنجانده دارد، جلب می کند؛ و بدین وسیله این یادگار اسلام، و سفارش و تأکید صریح پیامبر عزیز بر امامت حضرت علی، و روشن ساختن وظیفه ی مسلمانان نسبت به او، از دستبرد فراموشی محفوظ مانده، غبار گذشت زمان از چهره ی آن ستُرده می گردد.آن چه از سراسر این پیشامد و تجدید عید غدیر در هر سال برای ما آشکار می شود، دو چیز است:

1- این عید، تنها به شیعیان اختصاص ندارد. نظری اجمالی به تاریخ، معلوم می کند که در ادوار قبل، تمام مسلمانان در برگزاری مراسم آن شرکت می جُستند؛ اگر چه ما شیعیان را علاقه ی ویژه ای به این عید و برپا داشتنِ هر چه با شکوه تر آن می باشد.

ابوریحان بیرونی،  دانشمند ایرانی قرن پنجم(م:440 قمری) در کتاب «الآثار الباقیـة»1 غدیر را از عیدهایی شمرده است که همه ی مسلمانان آن را برپا می داشتند و جشن می گرفتند.

ابن طلحه ی شافعی در کتاب« مطالبُ السَّؤول» می گوید: روز غدیرخم را علی در شعرش یاد کرده است، و آن روز، عید است و یادگار تاریخی است. زیرا روزی است که پیغمبر(صلّی الله علیه و آله) در آن، آشکارا و صریح، علی را به مقام ارجمند امامت و پیشوایی بعد از خود معرّفی کرد وبا آن موقعیّت رفیع، او را بر دیگر مسلمانان فضیلت بخشید.2

در کتاب های تاریخ، شواهد زیادی بر این موضوع ملاحظه می شود که عید غدیر در بین همه ی مسلمانان جهان، در خاور و باختر، مورد قبول و احترام بوده است. مصریان به آن توجّه می کردند و مسلمانان غرب و آسیای صغیر و عراق و هندوستان نیز کاملاً آن را به پا می داشتند؛ و آن روزی بسیار مشهود بوده است که در آن به ویژه به عبادت و پرستش خدای توانا می پرداختند و انجمن های سخنرانی و وعظ تشکیل می دادند و شعرا ترانه ها می سرودند.

دانشمندان معروفی از اهل تسنّن، در کتب خود روز غدیر را «عید» نامیده اند و به مناسبت، ذکر کرده اند که در آن روز نبیّ اکرم، علّی بن ابیطالب را در بیابان غدیر خُم، جانشین و وصیّ خود قرار داد و همه ی اصحاب و همراهان را امر کرد که به وی تبریک بگویند3؛ و چون تهنیت و تبریک گفتن، از اعمال مخصوص عیدها و روزهای شادمانی است، تأیید می کند که روز غدیر عیدی است اسلامی که به دستِ بانی و مؤسّس عالی قدر اسلام پایه گذاری شده است و هیچ گاه اختصاص به شیعه ندارد.

اشتهار روز غدیر، مخصوصاً در میان ملّت های عربی زنان به اندازه ای بوده است که درخلال آثار ادبی و اشعار شعرای آنان، تشبیهات زیبایی که به شبهای جشن عید غدیر شده است ملاحظه می شود، و هم از زبان ترانه، بهجت و فرحناکی روزهای غدیر را با بیانی شیرین می شنویم.4

ابو منصور ثعالبی5، ادیب و دانشمند معروف، در کتاب «ثِمارُ القلوب»6 از «اضافه» های مشهور، یکی «لیلـةُ الغدیر» را (مانند) لیلـةُ القدر، مثلاً) نام برده است.

2- ابتدای پیدایش این روز فرخنده و اهمیّیّت آن در اسلام از تاریخ هیجدهم ماه ذی حجّه ی سال دهم هجرت است؛ و چنان که
گذشت، پیامبر اکرم در بازگشت از حَجّـة الوداع، در این روز، در دامنه ی بیابان غدیر، مقام جانشین خود را آشکار و به جمعیّت های انبوهی که در آن سفر همراهش بودند ابلاغ کرد که وظیفه ی امر و نهی و رهبری در امور دین و حفظ نظام دنیای اسلام با علیّ بن ابی طالب(علیه السّلام) است. از این رو این روز در تاریخ اسلام، روزی بس درخشان گشت. زیرا در آن روز، با معیّن شدن سرپرست مسلمین بعد از رسول اکرم، دین کام شد و صراط مستقیم الهی نمودار گردید و تابشگاه حقایق قرآن پدیدار گشت؛ تا مسلمانان در پرتو مشعل هدایت به پیشروی های خود ادامه دهند و به پرتگاه های  جهل و انحطاط نیفتند و مقام علمی و عملی جانشینان حقیقی پیغمبر را شناخته از آنان حدّاکثر استفاده را بکنند.

پس کدام روز را از «غدیر» بزرگتر می توانیم بدانیم؟ با آن که در این روز وظیفه ی بزرگ مسلمانان نسبت به بعد از درگذشت پیامبر عزیزشان واضح شد و نعمت هدایت از طرف خداوند به سرحدّ اتمام رسید، و در این باره چنان که در پیش گفتیم آیاتی چند از جانب خداوند نازل گشت؛ که از جمله این آیه ی کریمه است: الیَومَ أکمَلتُ لَکُم دینَکُم وَ أتمَمتُ عَلَیکُم نِعمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الإسلامَ دیناً

در تواریخ آورده اند که روزی یکی از مسیحیان به نام«طارق ابن شهاب»، در اجتماع مسلمانان درآمد و گفت:اگر در کتاب ما این آیه ی- الیَومَ أکمَلتُ لَکُم دینَکُم...- وجود داشت، که خداوند گفته بود: «دین شما را کامل کردم» ما روز نزول آن را عید می گرفتیم و بدین نوید شادمانی می کردیم. 7

حدیث تهنیت
پیشوای اسلام در آن روز، برای به آخر رساندن وظیفه ی گران خویش و اتمام حجّت برهمگان و محکم کردن این پیمان دینی و مسلّم قراردادن امامت برای وصّی خویش و رفع هرگونه ابهام، به همه ی مردمی که در آن انجمن پُر شکوه صحراییِ حاضر بودند؛ بزرگان، سران مهاجر و انصار، بانوان و سایر مسلمانان، امر کرد که به حضور علی(علیه السّلام) برسند و او را برنائل شدن به مقام عالی امامت تبریک و تهنیت گویند. مسلمین اطاعت کرده به طرف مردی که قهرمان پیروزی ها و مایه ی امید و نشاطشان بود،شتافتند. این مراسم به طول انجامید، تا جایی که نماز را(از جهت مقدار فاصله ی بین نمازها) قدری تغییر دادند.8

داستان تهنیت نیز همدوش اصل ماجرای غدیر اشتهار یافت، و تهنیت ابوبکر و عمر را به حضرت علی شصت نفر از دانشمندان بزرگ سنّی روایت کردند، که تفصیل موضوع با نام آنان و اسامی کتب و مدارکشان در صفحات272-273 جلد اوّل «الغدیر» مذکور است.

در این مورد طبری می گوید: پیغمبر در پایان خطابه ی خود فرمود: ای گروه های مردم! بگویید:ما بر این سفارش و انتصاب با تو پیمان بستیم  از دل و جان پذیرفتیم و به زبان اقرار کردیم و دست بیعت دادیم و عهد می کنیم که این امر را به فرزندان و خانواده های خود ابلاغ کنیم و تغییرش ندهیم. تو گواه ما هستی؛ و بس است که خدا گواه و شاهد ما باشد. این سخنان را بگویید و به علی، به عنوان«امیرالمؤمنین» سلام بدهید و او را امیرمؤمنان بخوانید و بگویید: خداوندی را سپاس که ما را به این پیشوا و هادی رهبری کرد. اگر او ما را رهنمون نشده بود، راه را نمی دانستیم و حق را تشخیص نمی دادیم؛ و همانا خداوند گفتار و پیمان شکنی و خیانت هر کس را می داند. پس هر کس این پیمان  را بشکند ، به ضرر خویش رفتار کرده است؛ و هر آنکو عهدی را که با خدا بسته است استوار بدارد، ایزد متعال پاداش بزرگ به او دهد. این گفتار را که باعث خشنودی خدا از شماست، بر زبان بیاورید!

به روایت طبری، زید بن ارقم که از اصحاب مشهور پیغمبر(صلّی الله علیه و آله) است می گوید:مردم در این هنگام ریختند و بر سر پیغمبر و علی ازدحام کردند و می گفتند:آری شنیدیم و به جان و دل، امر خدا و رسول را اطاعت می کنیم و نخستین کسانی که با پیغمبر و علی دستِ بیعت دادند و پیمان بستند، ابوبکر، عمر، طلحه و زبیر بودند، سپس بقیّه ی مهاجران و انصار، بعد دیگر مردم تا این که برگزاری این مراسم، سه روز طول کشید.9

عید غدیر، اسلامی است
از توضیحات بالا که که از اصیل ترین مدارک تاریخی و حدیثی اهل تسنّن نقل شده است، نتیجه می گیریم که : عید غدیر اسلامی است، یعنی به دستِ بانی اعظم اسلام تأسیس شده است، و روزی بس بزرگ است. پس وظیفه ی مسلمانان جهان است که در بزرگداشت چنین روزی بکوشند و از این شعار مقدّس حمایت کنند و در نگهداشت آن همّت گمارند؛ ودر این روز، منظور پیغمبر ارجمند را به جوانان و نوجوانان اسلام یادآور شوند و در انجام این وظیفه ی بزرگ دینی و تظاهر اسلامی و اجرای منویّات رسول خدا(صلّی الله علیه و آله) شیعیان را تنها نگذارند؛ چنان که مسلمانانِ قرن های اوّل چنین بوده اند و این گونه رفتار می کرده اند. و هم در این روز باید به سایر تعلیمات اسلام توجّه کرد و در انجام کارهای نیک و پیروی از روش علی(علیه السّلام) کوشید و خداوند را بر این نعمت که دین را کامل ساخته سپاس گزارد.

و در حدیث است که پیغمبر گرامی فرمود:بهترین عیدهای امّت من روز غدیر است؛ و آن روزی است که خداوند مرا امر کرد که علی را راهنمای مسلمین قرار دهم، تا بعد از من به وسیله ی او هدایت جویند؛ و آن روزی است که خداوند دین را کامل کرد...10



پی نوشت ها:
 
1.ص 334، ترجمه ی«الآثارالباقیه» ص95،«الغدیر»، ج1، ص267.
2.الغدیر، ج1، ص267.

3.الغدیر، ج1، ص270 به بعد.
4.الغدیر، ج1، ص269. کتاب «عیدالغدیر فی عهدالفاطمیّین» اثری از دکتر محمّد هادی امینی که توسّط نشر آفاق به چاپ رسیده مستقلاً پیرامون همین مبحث به رشته ی تحریردرآمده است.
5.م: 429ق، نویسنده ی تذکره ی معروف«یتیمـة الدّهر» و کتاب«فقه اللّغـة».
6.ص 511، به نقل از«الغدیر»، ج1، ص 268.
7.الغدیر، ج1، ص283.
8.الغدیر، ج1، ص271.
9.الغدیر، ج1، ص270.
10.الغدیر، ج1، ص283.

درباره وبلاگ


آبی تر از آسمان بود و پاک تر از باران .دستش را به آسمان می برد و ستاره ها را در سفره خالی ما می نشاند . بهار را به تساوی تقسیم می کرد و سهم خود را به آنکه محتاج تر بود می بخشید.کبوتر از دست او دانه می چید و ماه از روی او روشنی می گرفت . نخل تنهایی اش را می شناخت . چاه زمزمه اش را می شنید و غدیر آن آبگیر زخمی حیران بردباری اش بود .غم و غریبی و غربت ، اشک و آه او را همدم می شدند و از کوفه تا کربلا عشق بود که می کاشتند . نماز به تلاوت او می بالید و او به تلاوت نماز . اخمهایش را باز می کرد و آدم شعر بهشت را می سرود . او ساده بود به رنگ صبح و مرد بود به رنگ خدا. آری او علی ، ماه ولاء بود .

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
آخرین بروز رسانی :